Buồn bã, lo lắng kéo nhau ập đến, bởi bên cạnh sự sụp đổ của “thần tượng”, lòng tôi còn tràn ngập nỗi ám ảnh về sự diệt vong của thần thế bò Bảy Núi, lo cái ngày đua bò Bảy Núi sẽ mất đi cái hay cái đẹp nguyên sinh
Nhưng sau đó tỉnh An Giang lại nói “không”. Tuy giá mỗi vé chỉ 15. Ảnh: Lâm Điền Đoạn cuối của bò Bảy Núi? Đã thành thông lệ, đến lễ Donta là đồng bào Khmer vùng Bảy Núi (An Giang) tổ chức đua bò truyền thống. Thật vậy, rảo mắt một vòng 64 đôi bò dự đua, chỉ có vài con bò lông vàng, nhỏ dáng xen lẫn giữa rừng màu trắng, cao to. Nói chuẩn xác hơn, con Phèn như đại diện độc nhất vô nhị của giống bò “Made in.
Bởi “trước đây, tại các cuộc đua ở phum, sóc, không vận dụng quy định loại khỏi cuộc chơi những đôi bò bị tạt ra khỏi đường đua ở vòng hô, miễn sao người điều khiển đưa đôi bò trở lại đúng đường đua theo quy định là được” - ông Chau Sóc Khét (Phòng Văn hóa-Thông tin Tri Tôn) cho biết. Rồi từ năm 2011 đến nay, tức 2 năm sau khi Đài PTTH An Giang nhảy vào lãnh ấn tổ chức, tất thảy chỉ gom lại còn 1 vòng.
Nhưng cứ 2 mùa là phải thay con đi cặp với nó”. ”. Nhưng theo nhận định của dân đua bò thì ngoại trừ con Phèn của hào kiệt, các con còn lại đều lai tạp, không mang đủ tố chất của bò đua Bảy Núi.
Điển hình là việc “đồng phục hóa” trang phục của người điều khiển bò và người chơi nhạc ngũ âm tại cuộc đua. “An Giang nên nghiên cứu kỹ trước khi nâng cấp đua bò lên lễ hội cấp nhà nước, bởi điều này cũng đồng nghĩa với việc “bóc tách văn hóa” của đồng bào Khmer ra khỏi không gian văn hóa của họ” - TS Yến Tuyết nhấn mạnh.
Trái với bao kỳ vọng về hình ảnh thi đấu lấn lướt đối thủ thường thấy ở nhà cựu vô địch, con Phèn đã thua ngay trận đầu ra quân. Tuy nhiên, sau nhiều năm tích trữ những tác động bên ngoài, giải đua bò đang bị mất dần bản sắc, thậm chí đi trái lại truyền thống.
Hình ảnh thiếu tính quyến rũ với sự cạnh tranh quyết liệt trong trận tranh ngôi vị vô địch Lễ hội đua bò Bảy Núi - An Giang năm 2013. Ai đã một lần tận mắt chứng kiến cảnh nhiều người dân địa phương “thập thò” phơi nắng giữa đồng để chờ nhịp.
Thậm chí TS Yến Tuyết còn cảnh báo ý tưởng nâng cấp lễ hội đua bò Bảy Núi thành lễ hội nhà nước để bằng chị bằng em với lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Bởi trên thực tiễn, trong tiếng Khmer đã có danh xưng với nghĩa tương đương “người đứng bừa”: Chàm- ni-cô.
Nên bò đua Bảy Núi đang hiếm ngay trên đất Bảy Núi. Vì thế hoặc là ưng dầm chân trong nền đất sình lầy, hoặc tự chen lấn nhau để chiếm được chỗ đứng có giới hạn trên mô đất cao bao quanh sân đua.
Không ai phủ nhận những tác động tích cực từ việc nâng cấp các giải đấu tự phát với những quy định riêng tại mỗi phum, sóc lên giải đấu dành cho cả cộng đồng với điều lệ chung. Nên nhiều người cho rằng, quy định này không chỉ trực tiếp tạo ra sự buồn tẻ trên đường đua mà còn trái với truyền thống. Con Phèn thi đấu ở trận thứ 11 gặp đôi bò mang số 23 của ông Chau Lang (xã Tân Lợi, Tịnh Biên) màu trắng, cao-to.
Năm nay đua bò diễn ra vào ngày 4. 10 tại sân đua xã Vĩnh Trung, gần chùa Thơ-mít (huyện Tịnh Biên) với sự tham dự của 64 đôi bò là nhà vô địch vòng đấu cơ sở tại 3 địa phương có đông đồng bào Khmer Nam Bộ sinh sống: An Giang, Kiên Giang và Sóc Trăng.
Càng đau lòng hơn khi được biết, sau khi bỏ tiền mua vé, ngay tức khắc các thượng đế bị bỏ mặc trước núi thiếu thốn các nhu cầu tối thiểu: Chỗ đi, đứng, vệ sinh
Và cũng như các trường hợp khác, đối thủ của nó cứ bước chầm chậm về đích một mình. Tuy nhiên, đáng lo hơn hết là nếu không sớm dẹp bỏ tư duy “cò kè”, An Giang sẽ đối mặt với mất mát lớn hơn trong lễ hội đua bò truyền thống Bảy Núi: Sự tuyệt chủng gene trội của giống bò bản địa! Chuyện bắt đầu vào cuối năm 2009, nhận thấy bò đua Bảy Núi đang đứng trước nguy cơ thoái hóa, lai căng, Khoa NN- SHUD (ĐH Cần Thơ) đã đăng ký và được lãnh đạo tỉnh An Giang chuẩn y danh mục đề tài: “Chọn lọc, bình tuyển và nhân giống đàn bò tại Tri Tôn, Tịnh Biên phục vụ cho lễ hội đua bò truyền thống của đồng bào Khmer An Giang”.
Tôi bám theo đôi bò mang số 24 của anh Nguyễn Thành Tài (xã Châu Lăng, Tri Tôn) nức danh với con bò Phèn (lông, móng, sừng đều màu vàng) đã giúp chủ nhân đoạt 5 giải nhất, 3 giải nhì và 1 giải ba trong 9 lần tham dự tranh tài.
Ông Trần Bắt Gặp - Chủ tịch Hội Văn học-Nghệ thuật huyện Tri Tôn - bức xúc: Việc ban tổ chức sử dụng tên gọi “tài xế” gọi người điều khiển bò là không ổn cả về tính thực tiễn lẫn ý nghĩa văn hóa đặc thù. “Lai” Thật ra cái thua của con Phèn không chỉ vì đã cao tuổi, mà còn bởi sự bất cập từ công tác tổ chức.
000 đồng, nhưng đó là rào cản lớn đối với đại bộ phận người Khmer nơi đây vốn còn nhiều khó khăn trong đời sống.
Vào xem đua bò, chắc hẳn tận đáy lòng sẽ dâng lên niềm xót xa với nỗi buồn mang tên: Sự lẫn lộn “chính chủ”. Nó bị loại ngay sau khi phát xuất vì phạm quy “tạt ra ngoài đường đua”. Nhưng từ khi được nâng cấp tổ chức thành lễ hội, chỉ còn 2 hô, 1 vòng thả. PGS-TS Phan Thị Yến Tuyết (ĐH Khoa học - Xã hội nhân bản TPHCM) trong lần về An Giang mới đây đã không nén được bức xúc: “Từ một ngày hội mang sắc thái nông nghiệp, gắn liền với lễ hội Dolta truyền thống của đồng bào Khmer, chúng ta đã “bứng” nó đi thành cuộc thi đấu mang sắc thái giải thể dục thể thao của người Việt.
Tuy nhiên TS Sơn cũng dìm do tập quán hoạn bò đực trước khi trưởng thành cộng với chương trình lai nhân tạo với giống bò cho nhiều thịt. Nhất trí với việc giảm bớt vòng hô là cần thiết để tăng tính hấp dẫn và tiện lợi cho truyền hình trực tiếp, nhưng theo ông Trần Thu Đông - nguyên Giám đốc Sở TDTT An Giang - chẳng thể bỏ qua nhu cầu thưởng thức của khán giả, nhất ý nguyện thưởng thức môn chơi truyền thống của đồng bào Khmer.
Ông Nguyễn Văn Tấn - cha hào kiệt, một cao thủ trong giới chọn bò đua - bật mí: Đây là con bò chánh gốc Bảy Núi, còn gọi là bò “Cu”: Nhỏ con nhưng thân mình liền lạc, nhanh, mạnh và bền lắm. Con Phèn (phải, dáng nhỏ) đã thua ngay trận đầu ra quân. Tiếc là mấy năm qua tìm không ra một con tương tự để đi chung đôi nên phải tìm bò lai bên ngoài.
Trước đây, tại phum, sóc, cuộc so tài giữa hai đôi bò diễn ra trong 7 vòng chạy quanh sân đua, gồm 6 vòng hô (chạy chậm để biểu diễn kỹ thuật điều khiển bò) và 1 vòng thả (chạy với tốc độ cao nhất).
Tiêu biểu là việc “cắt xén” số vòng đua. Xin nhắc lại lời TS Sơn để chấm dứt bài viết này: “Xin đừng để quá muộn! Nếu không, bò Bảy Núi sẽ đi theo vết xe đổ như đã từng xảy ra với giống heo Ba Xuyên, Thuộc Nhiêu”!. Theo PGS-TS Võ Văn Sơn - nguyên Phó Trưởng khoa Nông nghiệp- sinh vật học ứng dụng (ĐH Cần Thơ) - bò Bảy Núi có dáng thấp, nhỏ với sắc lông vàng chiếm ưu thế, có sự phân bổ cơ, xương rất đặc thù, cho phép bò có được sức rướn, sức bật nhanh mà bảo đảm được sức bền vượt trội so với nhiều giống bò cao to khác trong nước và trên thế giới.
Bảy Núi” trên sân đua năm nay. Ảnh: Lâm Điền May mà có bò. Dẫu biết rằng, “bánh sáp đi, bánh quy lại”, duy chỉ có điều do đây là y phục mà doanh nghiệp sử dụng để làm lăng xê đại trà, nên rất xa lạ với nền văn hóa ngũ âm.
Thậm chí để lôi kéo tài trợ, người ta sẵn sàng ưng ý nhiều điều kiện từ doanh nghiệp, bất chấp điều này làm thương tổn, thậm chí là xóa bỏ cả bản sắc văn hóa truyền thống của chủ thể cuộc chơi. Đẩy chủ thể ra lề cuộc chơi Lòng tôi chợt thắt lại khi tận mắt chứng kiến nhiều thanh niên địa phương “thập thò” canh lực lượng bảo vệ sơ hở để leo rào vào xem đua bò.
Vì nguyên tố kinh tế mà nhiều năm qua, người ta đã đẩy nhiều người Khmer ra khỏi cuộc vui này bằng hình thức bán vé vào cổng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét